Cách Bố Trí Thép Sàn Ban Công Đúng Kỹ Thuật

Cách bố trí thép sàn ban công phải căn cứ vào dạng liên kết của ban công với kết cấu chính, sơ đồ chịu lực, kích thước bản, tải trọng và bản vẽ kết cấu. Đặc biệt với ban công dạng công xôn, vị trí vùng chịu kéo khác với một bản sàn kê thông thường nên không thể bố trí cốt thép chỉ theo kinh nghiệm.

TCVN 5574:2018 hiện vẫn được công bố ở trạng thái còn hiệu lực. Tiêu chuẩn yêu cầu số lượng cốt thép dọc phía trên và phía dưới của bản phải được xác định theo nội lực; đồng thời quy định các yêu cầu về neo, khoảng cách cốt thép và lớp bê tông bảo vệ.

Bài viết dưới đây tập trung vào nguyên tắc cách bố trí thép sàn ban công, đặc biệt là trường hợp ban công bê tông cốt thép công xôn thường gặp ở nhà ở dân dụng.

Trước tiên cần xác định ban công thuộc dạng kết cấu nào

Không phải mọi ban công đều có cùng một cách bố trí thép sàn ban công.

Ban công có thể là bản công xôn liên kết với dầm hoặc sàn phía trong; cũng có trường hợp bản được đỡ bởi dầm ở các cạnh, cột hoặc một hệ kết cấu riêng. Sơ đồ chịu lực thay đổi thì vị trí mô men và cốt thép chịu lực cũng thay đổi.

Vì vậy, trước khi buộc thép cần xem bản vẽ kết cấu để xác định rõ ban công thuộc dạng nào. Không nên thấy công trình bên cạnh dùng thép phi bao nhiêu, khoảng cách bao nhiêu rồi áp dụng cho công trình của mình.

Đường kính thanh, bước thép, số lớp, chiều dài neo và thép tăng cường phải được xác định từ tính toán và hồ sơ thiết kế.

Cách bố trí thép sàn ban công công xôn

Với ban công dạng công xôn, bản được giữ ở một đầu và vươn ra ngoài. Đây là đặc điểm quan trọng quyết định cách bố trí cốt thép.

Thép chịu lực chính của ban công công xôn

Ở ban công công xôn chịu tải trọng thông thường hướng xuống, vùng gần gối có mô men âm và vùng kéo chủ yếu nằm phía trên bản. Vì vậy, cốt thép chịu lực chính thường được bố trí phía trên, chạy theo phương vươn ra của ban công và phải được neo vào kết cấu phía trong theo thiết kế.

Đây là điểm rất dễ thi công sai.

Không nên lấy nguyên cách rải thép của một ô sàn thông thường rồi áp dụng cho ban công công xôn. Nếu thép chịu lực phía trên bị giẫm tụt xuống trong quá trình thi công, chiều cao làm việc của tiết diện thay đổi và khả năng làm việc thực tế của bản có thể bị ảnh hưởng.

Thép theo phương vuông góc

Ngoài hệ thép chịu lực theo phương công xôn, bản còn có cốt thép theo phương vuông góc theo cấu tạo và yêu cầu tính toán.

Hệ thép này giúp hình thành lưới cốt thép của bản và tham gia phân phối tác động theo cấu tạo thực tế.

Không nên hiểu “thép chính chạy theo phương vươn” thành ban công chỉ cần thép một phương. Cấu tạo đầy đủ phải theo bản vẽ kết cấu của chính ban công.

Vị trí thép phía trên quan trọng như thế nào?

Đối với bản công xôn, giữ thép phía trên đúng cao độ là một trong những yêu cầu cần đặc biệt chú ý khi thi công.

Nếu công nhân đi trực tiếp lên hệ thép, đặt vật liệu nặng hoặc kéo đường ống bơm bê tông làm thép phía trên bị võng xuống, vị trí cốt thép sau khi đổ sẽ khác với thiết kế.

Do đó, trước khi đổ bê tông cần kiểm tra lại cao độ thép, hệ kê và các vị trí giao với dầm hoặc sàn phía trong.

Nguyên tắc này cũng liên quan đến lớp bê tông bảo vệ. TCVN 5574:2018 yêu cầu chiều dày lớp bảo vệ phải xét vai trò cốt thép, loại cấu kiện, đường kính và loại thép. Đối với kết cấu ngoài trời không có biện pháp bảo vệ bổ sung, Bảng 19 đưa ra giá trị tối thiểu 30 mm cho cốt thép chịu lực; tuy nhiên giá trị áp dụng tại công trình vẫn phải đối chiếu hồ sơ thiết kế và đầy đủ các yêu cầu liên quan của tiêu chuẩn.

Thép ban công phải neo vào trong bao nhiêu?

Không nên sử dụng một con số cố định như 30d, 40d hay 50d cho mọi trường hợp.

Chiều dài neo phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại cốt thép, cường độ bê tông, trạng thái ứng suất, dạng neo và cấu tạo tại vùng liên kết. TCVN 5574:2018 có các yêu cầu riêng về neo cốt thép, do đó chiều dài neo phải được xác định theo thiết kế chứ không nên quyết định tại công trường bằng kinh nghiệm.

Đối với cách bố trí thép sàn ban công công xôn, phần thép phía trên phải được liên kết và neo vào kết cấu phía trong đúng chi tiết thiết kế. Chỉ đặt thanh thép đến mép tường rồi dừng lại không thể mặc nhiên được xem là đã tạo được liên kết công xôn.

Nếu cải tạo công trình và thiết kế yêu cầu khoan cấy thanh thép vào bê tông hiện hữu, có thể tham khảo keo cấy thép Ramset Epcon G5 Pro 600ml. Việc khoan cấy phải thực hiện theo thiết kế và thông số của hệ neo, không tự thay thế cho thép chờ hoặc chi tiết neo ban đầu.

Cách bố trí thép sàn ban công có dầm đỡ

Ban công có dầm đỡ không nên áp dụng máy móc cấu tạo của bản công xôn.

Khi bản được đỡ bởi dầm, sơ đồ chịu lực phụ thuộc vào vị trí và số cạnh được đỡ, kích thước ô bản cũng như liên kết giữa bản với dầm. Vùng thép chịu mô men dương và mô men âm phải được xác định theo tính toán.

Do đó, câu hỏi “thép ban công đặt trên hay dưới?” chỉ có thể trả lời chính xác khi biết sơ đồ kết cấu.

Nếu bản làm việc qua nhiều nhịp hoặc có dầm biên, cách bố trí thép ở giữa nhịp, trên gối và tại mép bản có thể khác đáng kể so với một ban công công xôn đơn giản.

Có cần bố trí thép hai lớp cho sàn ban công không?

Không thể kết luận mọi ban công đều bắt buộc phải sử dụng hai lưới thép đầy đủ trên toàn bộ diện tích.

Số lượng và vị trí cốt thép phía trên, phía dưới phải dựa trên nội lực và cấu tạo của bản. TCVN 5574:2018 cũng quy định cốt thép dọc phía trên và phía dưới trong bản sàn cần được xác định theo nội lực tác dụng.

Với ban công công xôn, việc đặc biệt chú ý thép chịu lực phía trên không đồng nghĩa với việc có thể tự ý bỏ toàn bộ cốt thép phía dưới. Ngược lại, việc rải hai lớp thép dày giống nhau mà không dựa trên thiết kế cũng không phải cách bố trí thép sàn ban công đúng.

Hãy thi công đúng chi tiết cốt thép đã được kỹ sư kết cấu xác định.

Bố trí thép tại vị trí tiếp giáp ban công với nhà

Khu vực gốc công xôn là vị trí đặc biệt quan trọng vì đây là nơi truyền nội lực từ phần ban công vươn ra vào kết cấu chính.

Thép chịu lực phía trên cần duy trì đúng cao độ và chiều dài neo theo thiết kế. Không nên tự ý cắt ngắn thép tại mép dầm, tường hoặc ngay sau vùng liên kết.

Khi lắp đặt điện nước, thoát sàn hay các chi tiết âm khác cũng cần tránh tùy tiện cắt thanh thép chịu lực để lấy chỗ đặt ống.

Nếu phải thay đổi vị trí thanh, tạo lỗ hoặc can thiệp vào vùng liên kết, cần đối chiếu bản vẽ và được người có chuyên môn kiểm tra trước.

Cách bố trí thép ở mép ngoài ban công

Mép ngoài ban công cần được thi công theo chi tiết của bản vẽ, bao gồm thép chạy đến mép, thép cấu tạo mép và các chi tiết tăng cường nếu có.

TCVN 5574:2018 có những yêu cầu cấu tạo riêng đối với vùng biên của bản trong các trường hợp tương ứng, vì vậy không nên tự tạo kiểu bẻ móc hoặc cắt thanh dựa trên thói quen của đội thi công.

Ngoài cốt thép, cần lưu ý các chi tiết lan can. Nếu lan can sử dụng bản mã, bu lông hoặc liên kết vào bê tông, vị trí này nên được tính toán từ trước để hạn chế việc khoan cắt tùy tiện sau khi bản đã hoàn thiện.

Bố trí thép quanh lỗ thoát nước ban công

Ban công thường có phễu hoặc ống thoát nước. Đây là vị trí dễ xảy ra tình trạng công nhân cắt thanh thép vì đường ống vướng lưới cốt thép.

Không nên tự ý cắt thép chịu lực tại lỗ thoát nước.

Vị trí lỗ cần được xác định trước khi đổ bê tông. Nếu lỗ ảnh hưởng đến hệ cốt thép, chi tiết thép bổ sung hoặc cách điều chỉnh thanh phải theo thiết kế.

Đồng thời, vùng cổ ống và chân tường là các vị trí cần chú ý khi thi công chống thấm sau này. Với những hệ chống thấm cần gia cường tại vị trí đặc biệt, có thể sử dụng lưới thủy tinh chống thấm theo cấu tạo của hệ vật liệu.

Ban công ngoài trời cần chú ý lớp bê tông bảo vệ

Ban công là cấu kiện nằm ngoài trời nên thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa, độ ẩm và thay đổi nhiệt độ.

Theo Bảng 19 TCVN 5574:2018, với kết cấu ngoài trời không có biện pháp bảo vệ bổ sung, chiều dày lớp bê tông bảo vệ tối thiểu đối với cốt thép chịu lực là 30 mm. Đồng thời, tiêu chuẩn yêu cầu trong mọi trường hợp lớp bảo vệ không nhỏ hơn đường kính thanh và không nhỏ hơn 10 mm.

Con số 30 mm không nên được hiểu là cứ mọi ban công đều tự động dùng đúng 30 mm. Hồ sơ thiết kế và điều kiện cụ thể của công trình vẫn là căn cứ thi công.

Cần sử dụng hệ kê phù hợp để duy trì vị trí thép. Không nên kê bằng gạch vỡ hoặc vật liệu có chiều cao không kiểm soát được.

Chống thấm sàn ban công sau khi đổ bê tông

Cách bố trí thép sàn ban công đúng mới giải quyết phần kết cấu. Ban công ngoài trời còn cần xử lý thoát nước và chống thấm phù hợp.

Trước khi thi công hệ chống thấm, bề mặt bê tông cần được kiểm tra, vệ sinh và xử lý các khuyết tật theo yêu cầu của hệ vật liệu.

Với hệ sản phẩm cần xử lý lớp nền, có thể tham khảo chất quét lót bê tông Revinex 5kg Neotex theo đúng phạm vi sử dụng và vật liệu phủ tương thích.

Đặc biệt cần chú ý chân tường, cổ ống, phễu thoát nước và các vị trí tiếp giáp vì đây thường là những điểm nhạy cảm đối với nước.

Ban công tiếp giáp tường xây cần xử lý thế nào?

Tường xây trên hoặc tiếp giáp với kết cấu bê tông có sự khác biệt về vật liệu. Nếu lớp trát tại vùng giao nhau được thiết kế có giải pháp gia cường, có thể sử dụng lưới mắt cáo trát tường phủ qua vùng tiếp giáp theo cấu tạo thi công.

Đối với công trình cần nhiều quy cách lưới cho các khu vực xây tô khác nhau, có thể tham khảo thêm nhóm lưới mắt cáo công trình.

Cần phân biệt rõ: lưới mắt cáo phục vụ gia cường lớp trát không có chức năng thay thế cốt thép chịu lực của bản ban công. Nếu bản bê tông bị nứt do vấn đề kết cấu, phủ lưới lên lớp hoàn thiện không xử lý được nguyên nhân bên trong.