Thép Tăng Cường Sàn Là Gì? Cách Bố Trí Đúng Kỹ Thuật

 

Thép tăng cường sàn là phần cốt thép được bố trí bổ sung tại những khu vực của bản sàn có yêu cầu chịu lực lớn hoặc xuất hiện nội lực tập trung mà hệ thép cơ bản chưa đủ để đáp ứng theo tính toán thiết kế. Thép tăng cường thường gặp tại khu vực gối dầm, quanh cột, lỗ mở, mép sàn, ban công hoặc những vị trí được kỹ sư kết cấu chỉ định.

Việc tăng cường thép sàn không đơn giản là đặt thêm càng nhiều thép càng tốt. Đường kính, số lượng, chiều dài, phương đặt và vị trí của thép phải căn cứ vào bản vẽ kết cấu. Đặt sai vị trí hoặc để thép bị tụt cao độ trong quá trình đổ bê tông có thể khiến phần thép bổ sung không làm việc đúng như thiết kế.

Thép tăng cường sàn là gì?

Thép tăng cường sàn có thể hiểu là các thanh cốt thép được bổ sung ngoài hệ cốt thép cơ bản của bản sàn tại những vùng cần tăng khả năng chịu lực.

Trong bản bê tông cốt thép, nội lực không phân bố giống nhau tại mọi vị trí. Tùy sơ đồ làm việc của sàn, tải trọng và điều kiện liên kết, một số vùng cần lượng cốt thép lớn hơn.

Vì vậy, trên bản vẽ kết cấu có thể xuất hiện các thanh thép bổ sung với chiều dài và phạm vi bố trí riêng. Đây chính là lý do không nên nhìn một công trình khác rồi áp dụng cách bố trí thép tăng cường cho công trình của mình.

Thép tăng cường sàn có tác dụng gì?

Tác dụng chính của thép tăng cường sàn là bổ sung cốt thép tại những vùng mà yêu cầu chịu lực lớn hơn so với khu vực thông thường của bản.

Tùy vị trí và sơ đồ kết cấu, thép bổ sung có thể tham gia chịu mô men, kiểm soát nứt và hỗ trợ khả năng làm việc của sàn tại những khu vực chịu tác động bất lợi.

Chẳng hạn, khu vực gần gối tựa có trạng thái nội lực khác vùng giữa nhịp. Quanh lỗ mở, đường truyền lực của bản cũng bị thay đổi do một phần diện tích sàn bị gián đoạn.

Do đó, tăng cường thép sàn phải được thực hiện đúng vị trí cần thiết chứ không phải rải thêm thép tùy ý trên toàn bộ diện tích.

Thép tăng cường sàn thường bố trí ở đâu?

Không có một sơ đồ bố trí chung cho tất cả các bản sàn. Tuy nhiên, trên bản vẽ kết cấu có thể gặp thép tăng cường tại một số khu vực như gối dầm, quanh cột, mép sàn, góc sàn, quanh lỗ mở hoặc khu vực có tải trọng tập trung.

Đối với sàn có ban công công xôn, khu vực liên kết với kết cấu phía trong cũng cần đặc biệt chú ý đến cốt thép chịu lực phía trên theo thiết kế.

Ở sàn có lỗ kỹ thuật, lỗ cầu thang hoặc ô mở lớn, việc cắt các thanh thép cơ bản làm thay đổi đường truyền lực. Thiết kế có thể yêu cầu bố trí thêm thép quanh mép lỗ.

Điểm quan trọng là phải đọc đúng ký hiệu trên bản vẽ. Không nên mặc định vị trí nào “trông yếu” thì tự đặt thêm thép.

Cách bố trí thép tăng cường sàn

Trước khi thi công cần xác định rõ đường kính thanh, số lượng, khoảng cách, phương thép, chiều dài và vị trí bắt đầu – kết thúc theo bản vẽ kết cấu.

Các thanh thép tăng cường sàn phải được liên kết và cố định để hạn chế xô lệch khi công nhân di chuyển hoặc khi đổ, đầm bê tông.

Đặc biệt đối với thép bố trí ở phía trên, việc giữ đúng cao độ rất quan trọng. Nếu thanh bị đạp tụt xuống dưới thì vị trí làm việc thực tế của cốt thép sẽ khác với thiết kế.

Tại những vị trí phù hợp, có thể sử dụng con kê bê tông kết hợp các giải pháp kê, đỡ cốt thép theo biện pháp thi công để duy trì lớp bê tông bảo vệ và cao độ của hệ thép.

Thép tăng cường tại vị trí gối dầm

Vùng bản gần dầm là một trong những vị trí thường được quan tâm khi bố trí thép phía trên.

Tuy nhiên, không nên mặc định tất cả thép phía trên dầm đều có cùng chiều dài hoặc cùng đường kính. Phạm vi thép cần được xác định từ tính toán và thể hiện trên bản vẽ.

Khi thi công cần kiểm tra thanh có đi đúng phương hay không, chiều dài hai phía của gối và vị trí neo theo chi tiết thiết kế.

Không được tự ý cắt ngắn thanh chỉ vì vướng thép dầm hoặc các hệ thống kỹ thuật.

Thép tăng cường quanh cột

Đối với một số hệ sàn, khu vực quanh cột là vùng có trạng thái ứng suất phức tạp và có thể cần cấu tạo cốt thép riêng.

Đặc biệt với sàn không dầm, việc kiểm tra khả năng chịu lực tại vùng liên kết sàn – cột phải được thực hiện trong thiết kế kết cấu.

Do đó, nếu bản vẽ có thép tăng cường quanh đầu cột, cần thi công đúng số lượng, đường kính, phương và phạm vi được chỉ định. Không nên tự chuyển vị trí thanh để dễ thi công.

Thép tăng cường quanh lỗ mở sàn

Lỗ cầu thang, hộp kỹ thuật, đường ống và các ô mở làm gián đoạn hệ cốt thép của bản.

Khi tạo lỗ, một số thanh thép có thể không thể tiếp tục chạy xuyên qua như ở vùng sàn thông thường. Thiết kế vì vậy có thể yêu cầu bổ sung thép tại các cạnh hoặc góc của lỗ.

Một lỗi nguy hiểm là công nhân tự cắt thép để tạo lỗ kỹ thuật sau khi đã lắp dựng cốt thép mà không kiểm tra bản vẽ.

Nếu vị trí lỗ thay đổi so với hồ sơ ban đầu, cần được người có chuyên môn kiểm tra phương án xử lý trước khi cắt hoặc bổ sung thép.

Chiều dài thép tăng cường sàn bao nhiêu?

Không có một chiều dài cố định có thể áp dụng cho mọi công trình.

Chiều dài thép tăng cường sàn phụ thuộc vào sơ đồ kết cấu, nhịp, vị trí cần tăng cường, nội lực, đường kính thanh và yêu cầu neo nối.

Vì vậy, những công thức kinh nghiệm theo tỷ lệ nhịp chỉ nên được xem trong đúng bối cảnh thiết kế áp dụng; không nên thay thế kích thước thể hiện trên hồ sơ kết cấu.

Khi bản vẽ đã quy định chiều dài thanh thì thi công phải bám theo bản vẽ.

Thép tăng cường sàn và thép mũ có giống nhau không?

Hai khái niệm có liên quan nhưng không nên mặc định hoàn toàn giống nhau.

“Thép tăng cường” là cách gọi rộng hơn đối với cốt thép được bổ sung tại khu vực cần thiết. Trong khi đó, “thép mũ” thường được dùng để chỉ nhóm cốt thép phía trên tại vùng gối trong những cấu tạo sàn nhất định.

Như vậy, thép mũ có thể đóng vai trò tăng cường tại vùng mô men âm, nhưng thép tăng cường còn có thể xuất hiện quanh lỗ mở, mép sàn, khu vực tải trọng tập trung hoặc những vị trí khác theo thiết kế.

Thép tăng cường sàn có phải thép sàn 2 lớp không?

Không.

Sàn bố trí hai lớp thép là cấu tạo trong đó hệ cốt thép phía trên và phía dưới được bố trí theo phạm vi quy định của thiết kế.

Trong khi đó, thép tăng cường sàn có thể chỉ xuất hiện cục bộ ở một số vùng nhất định. Vì vậy, nhìn thấy một số thanh phía trên không đồng nghĩa toàn bộ bản sàn đang sử dụng hai lớp thép đầy đủ.

Khi đọc bản vẽ cần phân biệt rõ hệ thép cơ bản và các thanh bổ sung.

Khi nào cần tăng cường thép sàn cũ?

Trường hợp cải tạo công trình có thể phát sinh nhu cầu thay đổi công năng, mở rộng sàn, tạo lỗ mới hoặc liên kết phần kết cấu mới với bê tông hiện hữu.

Tuy nhiên, không nên tự quyết định bổ sung vài thanh thép rồi đổ thêm bê tông. Trước hết cần đánh giá kết cấu hiện trạng và xác định giải pháp tăng cường phù hợp.

Nếu phương án thiết kế yêu cầu khoan cấy cốt thép mới vào bê tông hiện hữu, có thể sử dụng hệ hóa chất neo cấy được thiết kế cho ứng dụng này. Chẳng hạn, keo cấy thép Ramset Epcon G5 Pro 600ml có tài liệu kỹ thuật cho ứng dụng neo cấy cốt thép vào bê tông; tài liệu Ramset cũng cung cấp thông số theo đường kính cốt thép, đường kính lỗ khoan và chiều sâu neo.

Việc khoan cấy phải thực hiện theo thiết kế liên kết, bao gồm vị trí khoan, đường kính lỗ, chiều sâu neo, vệ sinh lỗ và thời gian đóng rắn của hóa chất. Không nên tự chọn chiều sâu khoan theo kinh nghiệm.

Có được tự ý tăng thêm thép sàn không?

Không nên.

Nhiều người cho rằng thêm thép sẽ khiến sàn chắc hơn, nhưng thiết kế bê tông cốt thép không chỉ dựa trên tổng khối lượng thép. Vị trí thanh, khoảng cách, khả năng neo, khoảng hở giữa các thanh và khả năng đổ – đầm bê tông đều cần được xem xét.

Bố trí thép quá dày còn có thể gây khó khăn cho quá trình thi công bê tông tại một số vị trí.

Do đó, nếu cần thay đổi thép tăng cường sàn, nên được kỹ sư kết cấu kiểm tra thay vì tự bổ sung tại công trường.

Cần kiểm tra gì trước khi đổ bê tông sàn?

Trước khi đổ bê tông cần đối chiếu hệ cốt thép thực tế với bản vẽ. Không chỉ kiểm tra đường kính mà còn phải quan sát vị trí, phương thanh, khoảng cách, chiều dài, mối nối và cao độ.

Các thanh tăng cường phía trên phải được cố định đủ ổn định để hạn chế bị đạp tụt khi công nhân đi lại.

Đồng thời cần kiểm tra cốp pha, cao độ sàn, các lỗ kỹ thuật và điều kiện bề mặt trước khi đổ. Với những biện pháp thi công có yêu cầu tạo lớp ngăn cách trên nền, có thể tham khảo nilon lót sàn đổ bê tông phù hợp với cấu tạo thực tế.

Việc kiểm tra nên hoàn thành trước khi bê tông được đưa lên sàn, bởi sau khi đổ và đầm, việc điều chỉnh sai sót của hệ cốt thép trở nên khó khăn hơn nhiều.

7 lỗi thường gặp khi bố trí thép tăng cường sàn

1. Đặt sai vị trí

Thép được gia công đúng kích thước nhưng đặt lệch khỏi vùng yêu cầu trên bản vẽ.

2. Đặt sai phương thép

Đặc biệt dễ xảy ra ở khu vực lỗ mở, góc sàn hoặc các ô sàn có nhiều nhóm thép khác nhau.

3. Cắt ngắn thép để dễ thi công

Thanh bị vướng thép dầm hoặc hệ thống kỹ thuật nên bị cắt ngắn mà chưa được kiểm tra lại thiết kế.

4. Thép phía trên bị đạp tụt

Đây là lỗi cần lưu ý trong quá trình đi lại, kéo ống bơm và đổ bê tông.

5. Tự ý cắt thép tại lỗ kỹ thuật

Vị trí đường ống thay đổi khiến công nhân cắt các thanh đang chạy qua lỗ mà không có phương án tăng cường thay thế.

6. Tự thêm thép theo kinh nghiệm

Nhìn thấy công trình khác sử dụng nhiều thép hơn rồi áp dụng tương tự mà không căn cứ vào bản vẽ của công trình đang thi công.

7. Không kiểm tra trước khi đổ bê tông

Sai sót chỉ được phát hiện khi bê tông đã đổ khiến việc sửa chữa trở nên phức tạp.

Câu hỏi thường gặp về thép tăng cường sàn

Thép tăng cường sàn nằm trên hay dưới?

Có thể ở những vị trí khác nhau tùy sơ đồ chịu lực và yêu cầu thiết kế. Không nên mặc định tất cả thép tăng cường sàn đều nằm phía trên hoặc phía dưới.

Có bắt buộc phải bố trí thép tăng cường sàn không?

Nếu bản vẽ kết cấu yêu cầu thì phải bố trí đúng thiết kế. Việc tự ý bỏ thép tăng cường có thể làm thay đổi khả năng làm việc của cấu kiện.

Có thể thay đổi đường kính thép tăng cường không?

Không nên tự thay đổi. Việc đổi đường kính đồng thời có thể liên quan đến diện tích cốt thép, số lượng thanh, khoảng cách và yêu cầu neo nên cần được người thiết kế kiểm tra.

Có được nối thép tăng cường sàn không?

Việc nối phải căn cứ vào thiết kế và quy định áp dụng cho kết cấu. Không nên chọn vị trí nối chỉ vì thuận tiện thi công.

Tăng cường thép sàn có làm sàn chắc hơn không?

Tăng cường thép sàn đúng theo tính toán có mục đích bổ sung khả năng làm việc tại những khu vực cần thiết. Tuy nhiên, tự ý thêm thép không đồng nghĩa sàn sẽ tốt hơn.

Kết luận

Thép tăng cường sàn là cốt thép bổ sung tại những khu vực có yêu cầu chịu lực hoặc cấu tạo riêng của bản sàn. Thép có thể xuất hiện tại vùng gối, quanh cột, lỗ mở, mép sàn hoặc các vị trí khác tùy phương án kết cấu.

Khi tăng cường thép sàn, cần đặc biệt chú ý đến vị trí, phương thanh, chiều dài, cao độ và khả năng neo theo bản vẽ. Không nên tự ý thêm, bớt hoặc di chuyển cốt thép dựa trên kinh nghiệm từ một công trình khác. Với sàn hiện hữu cần khoan cấy bổ sung thép, phương án liên kết cũng phải được tính toán trước khi thi công.