Các Loại Sê Nô: Sê Nô Bê Tông, Mái Tôn, Mái Ngói

 

Sê nô là một bộ phận quan trọng trong hệ thống thoát nước mái, có nhiệm vụ tiếp nhận nước mưa từ bề mặt mái và dẫn nước về phễu hoặc đường ống thoát. Tùy vào kết cấu công trình, sê nô có thể được thi công bằng bê tông cốt thép, tôn hoặc kim loại, đồng thời cách bố trí cũng thay đổi giữa mái bê tông, mái tôn và mái ngói.

Trong đó, sê nô bê tông thường gặp ở nhà phố và các công trình sử dụng mái bê tông cốt thép. Với nhà xưởng hoặc nhà tiền chế, sê nô mái tôn phổ biến hơn, còn công trình sử dụng mái dốc có thể bố trí sê nô mái ngói để thu nước tại mép mái hoặc các vị trí giao mái. Mỗi loại có cấu tạo, yêu cầu thoát nước và phương pháp xử lý chống thấm khác nhau nên cần phân biệt rõ trước khi thiết kế hoặc sửa chữa.

Sê nô là gì?

Sê nô có thể hiểu đơn giản là máng thu nước mưa của mái. Khi trời mưa, nước chảy theo độ dốc bề mặt mái về sê nô, sau đó tập trung tại phễu thu và được đưa xuống hệ thống ống thoát. Nếu mái không có sê nô hoặc hệ thống thu nước được bố trí không phù hợp, nước có thể tràn xuống mặt đứng, tập trung tại những vị trí không mong muốn hoặc gây đọng nước trên mái.

Một hệ sê nô hoàn chỉnh vì vậy không chỉ có phần máng nhìn thấy bên ngoài. Nó còn liên quan đến độ dốc mái, độ dốc lòng máng, vị trí phễu thu, đường kính và số lượng ống thoát cũng như các chi tiết tiếp giáp với mái, tường hoặc kết cấu xung quanh. Đối với sê nô bê tông, vấn đề chống thấm và cốt thép cũng cần được xem xét ngay từ giai đoạn thi công.

Các loại sê nô phổ biến hiện nay

Nếu phân loại theo loại mái và vật liệu cấu tạo, có thể chia sê nô thành ba nhóm chính là sê nô bê tông, sê nô mái tôn và sê nô mái ngói. Đây là cách phân loại tương đối dễ hiểu vì mỗi nhóm có cấu tạo và phương pháp thi công khác nhau.

Ngoài cách chia trên, sê nô còn có thể được gọi là sê nô âm hoặc sê nô nổi tùy vị trí bố trí trong kiến trúc. Hai khái niệm này không phải hai loại vật liệu riêng biệt. Chẳng hạn, một sê nô bê tông vẫn có thể được thiết kế theo dạng âm tùy cấu tạo của công trình.

1. Sê nô bê tông

Sê nô bê tông là máng thu nước được thi công bằng bê tông cốt thép, thường kết hợp trực tiếp với hệ mái của nhà ở, nhà phố và nhiều công trình dân dụng. Nước từ mái được tạo hướng chảy về lòng sê nô, sau đó đi qua phễu thu và xuống đường ống thoát nước.

Một sê nô mái bê tông thường gồm phần đáy, thành sê nô, hệ cốt thép, lớp bê tông bảo vệ, lớp tạo dốc và các chi tiết thu nước. Tùy thiết kế, bề mặt còn được hoàn thiện bằng một hệ chống thấm phù hợp để hạn chế nước xâm nhập vào kết cấu. Vì thường xuyên tiếp xúc với nước mưa nên đây là một trong những khu vực cần xử lý chống thấm kỹ trên mái.

Bê tông có khả năng chịu lực nhưng không nên hiểu rằng chỉ cần đổ bê tông là sê nô sẽ không thấm. Vết nứt, mạch ngừng, góc tiếp giáp giữa đáy và thành, khu vực quanh phễu thu hoặc cổ ống đều có thể trở thành đường nước xâm nhập. Vì vậy, tùy hiện trạng và cấu tạo công trình, có thể lựa chọn hệ sơn chống thấm phù hợp thay vì chỉ xử lý cục bộ tại vị trí đang nhìn thấy nước rò rỉ.

Sê nô mái bê tông khác gì sê nô bê tông?

Hai khái niệm này trên thực tế có mức độ giao nhau rất lớn. Sê nô bê tông nhấn mạnh vào vật liệu và kết cấu của máng, còn cụm từ sê nô mái bê tông thường được dùng để mô tả sê nô nằm trong hệ mái bê tông. Vì vậy, không nên xem đây là hai loại sê nô hoàn toàn tách biệt.

Điểm quan trọng đối với sê nô mái bê tông là sự phối hợp giữa độ dốc của mái và độ dốc lòng sê nô. Mái phải đưa nước về đúng khu vực thu, trong khi lòng máng tiếp tục dẫn nước về phễu. Nếu một trong hai khu vực tạo dốc không tốt, nước có thể hình thành vùng đọng dù kích thước máng tương đối lớn.

2. Sê nô mái tôn

Sê nô mái tôn thường xuất hiện tại nhà xưởng, nhà kho, công trình tiền chế, mái che và nhà ở sử dụng mái tôn. Khác với sê nô bê tông, loại này thường là máng được gia công từ tôn hoặc kim loại và lắp đặt tại mép thấp của mái để đón dòng nước chảy xuống.

Khi trời mưa, nước di chuyển nhanh theo độ dốc của tấm lợp và tập trung vào máng. Do đó, khả năng thoát của sê nô cần phù hợp với diện tích mái thu nước và hệ thống ống thoát phía dưới. Máng quá nhỏ, phễu thoát không phù hợp hoặc rác làm tắc đường thoát đều có thể khiến nước dâng cao và tràn khỏi sê nô khi lượng mưa lớn.

Các sự cố thường gặp ở sê nô mái tôn chủ yếu liên quan đến mối nối giữa các đoạn máng, vị trí liên kết, ăn mòn kim loại, biến dạng hoặc mất độ dốc. Kim loại ngoài trời còn liên tục chịu tác động của nhiệt độ nên các chi tiết liên kết và khe nối cần được xử lý phù hợp ngay từ đầu.

Đối với một số hệ xử lý có sử dụng vật liệu bitum, Miwa Primer có thể đóng vai trò lớp lót khi phù hợp với vật liệu nền và hệ chống thấm phía trên. Cần lưu ý lớp lót không thay thế cho lớp chống thấm hoàn thiện.

3. Sê nô mái ngói

Sê nô mái ngói có chức năng tiếp nhận nước mưa từ các mặt mái ngói và đưa nước về hệ thống thoát. Tùy hình dạng mái, máng có thể được bố trí dọc theo mép thấp của mái hoặc tại một số giao tuyến giữa các mặt mái, nơi lượng nước từ nhiều hướng có khả năng tập trung.

Mái ngói thường có độ dốc tương đối rõ nên khi mưa, nước có thể chảy xuống máng với lưu lượng lớn trong thời gian ngắn. Vì vậy, việc lựa chọn kích thước máng không nên chỉ dựa vào chiều dài mép mái mà cần xem xét cả diện tích mái thu nước, độ dốc, số lượng điểm thoát và điều kiện mưa tại khu vực công trình.

Ngoài khả năng thoát nước, các vị trí tiếp giáp giữa ngói và máng, đoạn nối máng, góc chuyển hướng và khu vực quanh phễu cũng cần được kiểm tra. Lá cây, bụi và các loại rác nhỏ rất dễ tập trung ở đây, lâu ngày có thể làm giảm tiết diện thoát nước. Do đó, sê nô mái ngói nên có điều kiện tiếp cận phù hợp để vệ sinh và bảo trì.

4. Sê nô âm và sê nô nổi

Ngoài cách phân loại theo vật liệu và loại mái, sê nô còn được chia thành dạng âm và nổi dựa trên cách bố trí trong kiến trúc. Sê nô âm thường nằm phía trong hoặc được che bởi các chi tiết của mái và mặt đứng. Ưu điểm là tạo cảm giác gọn cho kiến trúc, tuy nhiên khi xảy ra tắc nghẽn hoặc thấm nước, việc phát hiện và sửa chữa có thể khó khăn hơn.

Ngược lại, sê nô nổi hoặc máng lộ thiên thường dễ quan sát và tiếp cận. Người sử dụng có thể kiểm tra tình trạng máng, loại bỏ rác hoặc phát hiện mối nối hư hỏng thuận tiện hơn. Dù bố trí theo kiểu nào, lòng sê nô vẫn cần có hướng thoát rõ ràng và hạn chế các vùng trũng giữ nước.

Ở những cấu tạo bê tông cần gia cường lớp chống thấm tại góc, vị trí tiếp giáp hoặc khu vực có nguy cơ nứt, có thể xem xét lưới thủy tinh chống thấm kết hợp với hệ vật liệu tương thích theo hướng dẫn thi công.

Cấu tạo sê nô bê tông gồm những gì?

Cấu tạo cụ thể phụ thuộc vào bản vẽ của từng công trình, tuy nhiên về nguyên tắc, sê nô bê tông cần tạo được một lòng máng đủ ổn định để tiếp nhận và dẫn nước. Phần bê tông cốt thép đảm nhận vai trò kết cấu, bề mặt được tạo dốc về điểm thu nước và những khu vực có nguy cơ thấm được xử lý bằng giải pháp phù hợp.

Chiều rộng, chiều sâu và chiều dày của sê nô không nên áp dụng theo một con số cố định cho mọi công trình. Một mái có diện tích thu nước lớn hoặc sê nô phải tiếp nhận nước từ nhiều mặt mái sẽ có yêu cầu khác với một máng nhỏ của nhà dân dụng. Tương tự, số lượng và kích thước đường ống thoát cũng cần được xác định phù hợp với lượng nước cần tiêu thoát.

Vấn đề này đặc biệt quan trọng đối với sê nô âm vì khi khả năng thoát nước không đáp ứng, nước có thể dâng lên các vị trí tiếp giáp và gây ra sự cố khó quan sát từ bên ngoài.

Cấu tạo thép sê nô như thế nào?

Cấu tạo thép sê nô phụ thuộc vào sơ đồ chịu lực, kích thước máng, vị trí liên kết với dầm hoặc sàn và thiết kế tổng thể của công trình. Hệ cốt thép có thể bao gồm thép chịu lực, thép phân bố, thép cấu tạo và các đoạn thép neo liên kết với bộ phận xung quanh tùy trường hợp.

Không nên mặc định một đường kính thép, khoảng cách thép hoặc cách đặt thép cho mọi sê nô. Chẳng hạn, một sê nô nhỏ nằm sát dầm và một sê nô có phần vươn ra ngoài không nhất thiết có cùng kết cấu thép sê nô. Việc xác định thép cần dựa trên hồ sơ thiết kế kết cấu thay vì sao chép một sơ đồ có sẵn từ công trình khác.

Bên cạnh bố trí thép, lớp bê tông bảo vệ và việc giữ đúng vị trí cốt thép trong quá trình đổ bê tông cũng rất quan trọng. Thép bị xô lệch, nằm quá sát bề mặt hoặc thi công không đúng cao độ đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng cấu kiện.

Vì sao sê nô bê tông thường bị thấm?

Sê nô bê tông là khu vực có điều kiện làm việc khá bất lợi vì thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với nắng và nước mưa. Khi nước thoát chậm, thời gian bề mặt tiếp xúc với nước còn kéo dài hơn. Sau một thời gian sử dụng, các vết nứt nhỏ hoặc điểm yếu trong lớp chống thấm có thể tạo đường cho nước xâm nhập.

Các vị trí dễ phát sinh vấn đề thường là góc giao giữa đáy và thành, khu vực chân tường, mạch ngừng, vết nứt bê tông, phễu thu và cổ ống. Khi sửa chữa, cần tìm đúng đường nước và nguyên nhân trước khi phủ vật liệu mới. Chỉ xử lý bề mặt tại nơi nhìn thấy vết ẩm phía dưới chưa chắc đã giải quyết được vị trí nước xâm nhập phía trên.

Đối với một số hệ trên nền bê tông, bước chuẩn bị bề mặt có thể sử dụng chất quét lót bê tông Revinex nếu phù hợp với hệ vật liệu hoàn thiện. Việc lựa chọn lớp lót cần dựa trên loại nền và hướng dẫn kỹ thuật của sản phẩm sử dụng phía sau.

Cách chống thấm sê nô bê tông

Trước khi chống thấm, bề mặt sê nô cần được kiểm tra toàn bộ thay vì chỉ tập trung vào khu vực đang rò nước. Lớp vữa yếu, bụi bẩn, rêu, dầu mỡ hoặc vật liệu bong tróc cần được loại bỏ. Các vết nứt và khu vực tiếp giáp phải được đánh giá để có biện pháp xử lý trước khi thi công lớp chống thấm chính.

Sau khi nền đạt yêu cầu, vật liệu được thi công theo đúng cấu tạo của hệ sản phẩm. Đối với những giải pháp chống thấm gốc acrylic ngoài trời phù hợp, có thể tham khảo Sơn chống thấm ngoài trời Quicseal 103 và tuân thủ yêu cầu về chuẩn bị nền, số lớp cũng như điều kiện thi công của nhà sản xuất.

Một điểm thường bị bỏ qua là độ dốc sau khi hoàn thiện. Lớp chống thấm không nên làm xuất hiện gờ hoặc vùng lõm mới trong lòng máng. Nước cần tiếp tục chảy tự nhiên về phễu thay vì nằm lại thành từng vũng nhỏ.

Xử lý mạch ngừng và vị trí tiếp giáp của sê nô

Mạch ngừng bê tông là một trong những vị trí cần được kiểm soát khi thi công sê nô. Nếu sê nô và kết cấu liên quan không được đổ bê tông liên tục, vị trí tiếp giáp giữa các đợt đổ cần được xử lý theo cấu tạo thiết kế để hạn chế hình thành đường nước.

Tùy loại mạch ngừng và yêu cầu công trình, thiết kế có thể sử dụng các giải pháp waterstop khác nhau. Với những cấu tạo yêu cầu vật liệu có khả năng trương nở khi tiếp xúc nước, thanh trương nở chống thấm có thể được bố trí tại vị trí phù hợp theo hồ sơ kỹ thuật. Thanh cần được đặt và cố định đúng vị trí trước khi hoàn thiện phần bê tông tiếp theo.

Xử lý khu vực sê nô tiếp giáp với tường

Khu vực sê nô gặp tường hoặc các cấu kiện đứng cần được chú ý vì đây là nơi xuất hiện sự thay đổi hình học và có thể có nhiều lớp vật liệu tiếp giáp nhau. Khi nền có vết nứt, cần xác định đó là nứt bề mặt, nứt lớp tô hay vấn đề liên quan đến kết cấu trước khi lựa chọn phương án sửa chữa.

Đối với phần tường tô tại các vị trí giao giữa những nền vật liệu khác nhau, lưới mắt cáo trát tường có thể được sử dụng để gia cường lớp tô khi cấu tạo yêu cầu. Cần phân biệt chức năng của loại lưới này với lưới thủy tinh dùng để gia cường trong một số hệ chống thấm.

Cách chọn loại sê nô phù hợp với công trình

Loại sê nô nên được xác định đồng thời với phương án mái. Đối với công trình mái bê tông, sê nô bê tông có thể được tích hợp vào kết cấu và kiến trúc ngay từ đầu. Với nhà xưởng hoặc nhà kho sử dụng tấm lợp kim loại, sê nô mái tôn thường thuận tiện hơn về cấu tạo. Trong khi đó, mái ngói cần bố trí máng theo hướng dốc và hình dạng của từng mặt mái.

Ngoài vật liệu, cần quan tâm đến diện tích mái thu nước, chiều dài đường nước chảy, độ dốc, số lượng phễu và khả năng tiếp cận để bảo trì. Một sê nô có kích thước lớn nhưng chỉ có một điểm thoát không phù hợp vẫn có thể xảy ra tình trạng nước dâng khi mưa lớn. Ngược lại, tăng kích thước máng quá mức khi không cần thiết có thể ảnh hưởng đến kiến trúc và chi phí thi công.

Những lỗi thường gặp khi thi công sê nô

Một trong những lỗi phổ biến là tạo lòng sê nô quá phẳng hoặc xuất hiện vùng trũng cục bộ, khiến nước không thoát hết sau mưa. Tình trạng tương tự cũng có thể xảy ra khi phễu đặt cao hơn bề mặt xung quanh hoặc lớp hoàn thiện chống thấm làm thay đổi cao độ ban đầu.

Với sê nô bê tông, lỗi khác là chỉ chống thấm phần đáy nhưng bỏ qua thành, góc, cổ ống và các điểm tiếp giáp. Trong khi đó, sê nô mái tôn thường gặp vấn đề ở mối nối, liên kết và vị trí kim loại bị ăn mòn. Đối với mái ngói, rác và lá cây tích tụ lâu ngày có thể làm giảm đáng kể khả năng thoát nước của máng.

Ngoài ra, không nên tự bố trí cấu tạo thép sê nô dựa vào kinh nghiệm của một công trình khác. Sơ đồ cốt thép cần tương ứng với chính kết cấu đang thi công. Việc bảo trì sau khi đưa công trình vào sử dụng cũng quan trọng không kém, đặc biệt trước và trong mùa mưa.

Sê nô bê tông, sê nô mái tôn hay sê nô mái ngói tốt hơn?

Không có một loại sê nô tốt nhất cho mọi công trình. Sê nô bê tông có ưu điểm dễ đồng bộ với nhà bê tông cốt thép nhưng yêu cầu kiểm soát tốt vết nứt và chống thấm. Sê nô mái tôn có kết cấu nhẹ, thuận tiện với nhà xưởng và mái kim loại nhưng cần chú ý đến mối nối, ăn mòn và biến dạng. Sê nô mái ngói phù hợp với kiến trúc mái dốc nhưng cần được bố trí theo hình dạng mái và có khả năng thu nước đủ lớn tại những khu vực nước tập trung.

Do đó, lựa chọn hợp lý nhất là phương án tương thích với kết cấu mái, kiến trúc và hệ thống thoát nước tổng thể. Không nên thay đổi riêng sê nô mà bỏ qua mối quan hệ giữa diện tích mái thu nước, độ dốc, phễu và đường ống thoát.

Kết luận

Các loại sê nô thường gặp có thể phân thành sê nô bê tông, sê nô mái tôn và sê nô mái ngói dựa theo kết cấu mái và vật liệu. Ngoài ra, tùy cách bố trí kiến trúc còn có thể gặp sê nô âm và sê nô nổi. Việc phân loại rõ ngay từ đầu giúp tránh nhầm lẫn giữa vật liệu cấu tạo và vị trí lắp đặt của sê nô.

Trong đó, sê nô bê tông cần được chú ý nhiều đến khả năng thoát nước, chống thấm và kết cấu thép sê nô. Dù sử dụng loại nào, một hệ sê nô hoạt động hiệu quả vẫn phải đảm bảo nước từ mái được thu đúng vị trí, dẫn về phễu thuận lợi và hạn chế nước đọng trong máng. Kiểm tra, vệ sinh và sửa chữa sớm các vị trí xuống cấp cũng giúp giảm nguy cơ thấm dột lan sang những bộ phận khác của công trình.

Liên hệ Minh Phú Group để được tư vấn

Nếu bạn đang tìm kiếm cửa hàng vật tư chống thấm phục vụ thi công công trình, Minh Phú Group cung cấp đa dạng sản phẩm như keo chà ron chít mạch, băng cản nước, thanh trương nở chống thấm, con kê bê tông và các loại vật tư xây dựng khác. Khách hàng có thể liên hệ để được tư vấn quy cách, lựa chọn sản phẩm phù hợp với từng hạng mục và nhận báo giá theo nhu cầu thực tế.

CÔNG TY TNHH MINH PHÚ GROUP

• Địa chỉ: Số 2 Đường số 1, KDC Vĩnh Lộc, Phường Bình Tân, TP.HCM
• Hotline: 0931.888.789 – 0931.543.789 – 0971.379.789

Liên hệ Minh Phú Group để được hỗ trợ thông tin sản phẩm, tư vấn phương án sử dụng và báo giá vật tư phù hợp với yêu cầu thi công của công trình.