Chiều Dày Lớp Bê Tông Bảo Vệ Cốt Thép Bao Nhiêu?

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ là thông số cần được kiểm soát ngay từ khi lắp dựng cốt thép. Khoảng cách này quá nhỏ có thể làm cốt thép dễ chịu tác động của môi trường, trong khi bố trí quá lớn so với thiết kế cũng làm thay đổi vị trí làm việc của cốt thép trong tiết diện.

Theo TCVN 5574:2018, chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép không được lấy một con số cố định cho tất cả sàn, dầm, cột hay móng. Tiêu chuẩn quy định giá trị tối thiểu dựa trên điều kiện làm việc của kết cấu, đồng thời còn xét vai trò, đường kính và loại cốt thép.

Vì vậy, khi thi công cần ưu tiên kích thước thể hiện trên bản vẽ kết cấu. Các mức 20 mm, 25 mm, 30 mm hay 40 mm trong tiêu chuẩn không nên được hiểu đơn giản thành “sàn 20 mm, dầm 25 mm, móng 40 mm” cho mọi công trình.

Lớp bê tông bảo vệ cốt thép là gì?

Lớp bê tông bảo vệ có thể hiểu là phần bê tông nằm giữa bề mặt ngoài của cấu kiện và bề mặt cốt thép gần phía ngoài đó.

Theo TCVN 5574:2018, lớp bảo vệ phải đáp ứng các yêu cầu liên quan đến sự làm việc đồng thời giữa bê tông và cốt thép, điều kiện neo và nối cốt thép, bảo vệ thép trước tác động của môi trường và khả năng chịu lửa của kết cấu.

Do đó, chiều dày bê tông bảo vệ không đơn thuần là phần bê tông dùng để che kín thanh thép. Đây là một thông số cấu tạo cần được xác định và duy trì đúng trong quá trình thi công.

Để giữ khoảng cách giữa cốt thép và cốp pha theo thiết kế, có thể sử dụng con kê bê tông có chiều cao phù hợp với vị trí cần kê.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ theo TCVN 5574:2018

Đối với cốt thép chịu lực, Bảng 19 của TCVN 5574:2018 quy định chiều dày lớp bê tông bảo vệ tối thiểu theo điều kiện làm việc của kết cấu như sau:

Điểm quan trọng là bảng trên phân loại theo điều kiện làm việc, không phải chỉ theo tên cấu kiện.

Ví dụ, không nên đọc bảng rồi mặc định rằng chiều dày lớp bê tông bảo vệ sàn luôn bằng 20 mm. Một bản sàn trong nhà và một bản sàn nằm ngoài trời có điều kiện tiếp xúc môi trường khác nhau nên yêu cầu tối thiểu có thể khác nhau.

Ngoài giá trị trong bảng, tiêu chuẩn còn yêu cầu trong mọi trường hợp chiều dày lớp bảo vệ cốt thép không nhỏ hơn đường kính thanh cốt thép và không nhỏ hơn 10 mm.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ sàn bao nhiêu?

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ sàn không nên được mặc định bằng một con số cho tất cả công trình. Giá trị cần áp dụng phụ thuộc vào điều kiện làm việc của bản sàn, môi trường tiếp xúc, loại cốt thép và yêu cầu cụ thể trên bản vẽ kết cấu.

Theo TCVN 5574:2018, đối với cốt thép chịu lực trong gian phòng được che phủ có độ ẩm bình thường hoặc thấp, không lớn hơn 75%, chiều dày lớp bảo vệ tối thiểu là 20 mm. Trong gian phòng có độ ẩm lớn hơn 75% và không có biện pháp bảo vệ bổ sung, giá trị tối thiểu là 25 mm.

Nếu kết cấu làm việc ngoài trời và không có biện pháp bảo vệ bổ sung, giá trị tối thiểu là 30 mm. Do đó, không nên lấy chiều dày lớp bảo vệ cốt thép sàn trong nhà để áp dụng nguyên trạng cho ban công, mái hoặc các bản bê tông ngoài trời.

Trong thực tế, việc giữ lưới thép đúng cao độ phải được thực hiện ngay từ khâu lắp dựng. Con kê cần phù hợp với lớp bảo vệ yêu cầu và đủ ổn định để hạn chế lưới thép bị hạ thấp khi công nhân đi lại hoặc khi đổ bê tông.

Chiều dày lớp bảo vệ cốt thép sàn được đo như thế nào?

Khi nói đến chiều dày lớp bảo vệ cốt thép sàn, cần phân biệt khoảng cách đến bề mặt thanh thép và khoảng cách đến tim thanh thép. Lớp bảo vệ được xác định đến bề mặt ngoài của cốt thép gần bề mặt bê tông, không phải đến tim thanh.

Ở mặt dưới bản sàn, có thể hình dung đây là khoảng cách từ bề mặt bê tông sau khi tháo cốp pha đến bề mặt ngoài của cốt thép gần nhất.

Trường hợp hệ thép có nhiều lớp hoặc có thanh khác nằm phía ngoài thanh chịu lực, cần xem đúng cấu tạo trên bản vẽ trước khi kiểm tra. Không nên chỉ đo chiều cao con kê rồi mặc định toàn bộ chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép đã đạt yêu cầu.

Đặc biệt tại mép sàn, khu vực giao dầm – sàn và nơi tập trung nhiều thanh thép, cốt thép có thể bị xô lệch trong quá trình thi công nên cần kiểm tra lại trước khi đổ bê tông.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ dầm và cột

Đối với dầm và cột, việc kiểm soát chiều dày lớp bê tông bảo vệ cần xét cấu tạo thực tế của lồng thép. Cốt thép dọc thường nằm phía trong hệ cốt đai, vì vậy khi xác định lớp bảo vệ phải chú ý đến cốt thép gần bề mặt bê tông nhất.

Không nên sử dụng quy tắc kinh nghiệm như “dầm luôn 25 mm” hay “cột luôn 25 mm” để thay thế hồ sơ thiết kế. Điều kiện môi trường và yêu cầu đối với từng cấu kiện có thể khác nhau.

Trước khi đóng cốp pha, cần kiểm tra lồng thép có bị nghiêng hoặc áp sát một phía hay không. Nếu lồng thép lệch, lớp bảo vệ ở hai mặt đối diện có thể chênh lệch đáng kể.

Trong các trường hợp cải tạo cần bổ sung hoặc neo cốt thép vào bê tông hiện hữu theo thiết kế, có thể tham khảo keo cấy thép Ramset Epcon G5 Pro 600ml. Việc khoan cấy phải tuân theo thiết kế, đường kính lỗ, chiều sâu neo và hướng dẫn của hệ sản phẩm, không tự xác định chỉ dựa trên kinh nghiệm.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ móng

Móng tiếp xúc với môi trường khác đáng kể so với bản sàn trong nhà. Theo Bảng 19 TCVN 5574:2018, đối với kết cấu nằm trong đất không có biện pháp bảo vệ bổ sung và móng có lớp bê tông lót, chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép chịu lực tối thiểu là 40 mm.

Khi thi công, lưới thép móng không nên đặt trực tiếp lên bê tông lót. Cần sử dụng hệ kê phù hợp để duy trì cao độ của cốt thép trong suốt quá trình buộc thép và đổ bê tông.

Một lỗi dễ gặp là chỉ kê quanh mép trong khi phần giữa lưới thép có diện tích lớn nhưng thiếu điểm đỡ. Khi công nhân di chuyển phía trên, lưới có thể võng hoặc thay đổi vị trí, khiến chiều dày lớp bê tông bảo vệ thực tế không còn đồng đều.

Ngoài đáy móng, các mặt bên của lồng thép cũng cần được kiểm tra để tránh thanh thép áp sát thành cốp pha.

Cốt thép cấu tạo có cùng chiều dày lớp bảo vệ với cốt thép chịu lực không?

Không hoàn toàn giống nhau.

Theo TCVN 5574:2018, đối với cốt thép cấu tạo, chiều dày lớp bê tông bảo vệ tối thiểu được phép giảm 5 mm so với giá trị yêu cầu đối với cốt thép chịu lực. Đối với cấu kiện lắp ghép, giá trị tối thiểu trong Bảng 19 dành cho cốt thép chịu lực cũng được phép giảm 5 mm.

Tuy nhiên, tiêu chuẩn đồng thời yêu cầu trong mọi trường hợp chiều dày lớp bảo vệ không được nhỏ hơn đường kính thanh cốt thép và không nhỏ hơn 10 mm.

Do đó, không nên lấy duy nhất một giá trị rồi áp dụng cho mọi thanh thép trong cùng cấu kiện. Vai trò của cốt thép và cấu tạo được thể hiện trong hồ sơ thiết kế vẫn phải được xem xét.

Vì sao phải đảm bảo đúng chiều dày lớp bê tông bảo vệ?

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép không chỉ có nhiệm vụ che kín thanh thép. Lớp bê tông này còn liên quan đến khả năng bảo vệ cốt thép trước tác động của môi trường, sự làm việc đồng thời giữa bê tông và cốt thép, yêu cầu neo nối và khả năng chịu lửa của kết cấu.

Nếu lớp bảo vệ quá mỏng, cốt thép nằm gần bề mặt hơn so với yêu cầu. Khi kết cấu thường xuyên tiếp xúc với độ ẩm hoặc môi trường bất lợi, khả năng bảo vệ thép có thể giảm. Khi cốt thép bị ăn mòn, sản phẩm ăn mòn có thể gây áp lực lên bê tông xung quanh và góp phần dẫn đến nứt, bong lớp bê tông ngoài.

Tuy nhiên, tăng chiều dày bê tông bảo vệ tùy ý cũng không phải giải pháp. Đẩy cốt thép sâu hơn vào trong đồng nghĩa thay đổi vị trí thép trong tiết diện so với thiết kế.

Mục tiêu đúng khi thi công là giữ cốt thép đúng vị trí được thiết kế, thay vì cố làm lớp bảo vệ càng dày càng tốt.

Khi lớp bê tông bảo vệ bị nứt có nên dùng lưới gia cường?

Cần phân biệt nứt của bê tông kết cấu với nứt ở lớp trát hoặc lớp hoàn thiện bên ngoài.

Nếu vết nứt xuất hiện trực tiếp trên dầm, cột, sàn hoặc cấu kiện bê tông chịu lực, không nên chỉ phủ lưới lên bề mặt để che vết nứt. Trước tiên cần xác định nguyên nhân và đánh giá tình trạng cấu kiện.

Trong khi đó, tại các lớp trát hoàn thiện ở vị trí tiếp giáp giữa tường gạch và bê tông, giải pháp gia cường bề mặt có thể sử dụng lưới mắt cáo trát tường nếu phù hợp với cấu tạo thi công.

Lưới trong trường hợp này phục vụ lớp trát và vùng tiếp giáp vật liệu, không có chức năng thay thế cốt thép chịu lực hoặc khắc phục một cấu kiện bê tông đang có vấn đề kết cấu.

Những vị trí thường làm sai chiều dày bê tông bảo vệ

Đáy sàn là một trong những vị trí dễ sai. Khi điểm kê quá thưa, lưới thép có thể võng giữa các vị trí kê, khiến chiều dày lớp bảo vệ cốt thép sàn tại thực tế lớn hơn hoặc nhỏ hơn yêu cầu tùy hướng dịch chuyển.

Ở dầm và cột, tình trạng thường gặp là lồng thép lệch về một phía. Khi đó một mặt có lớp bảo vệ dày nhưng phía đối diện lại có thép nằm quá gần cốp pha.

Tại mép sàn, góc dầm, đầu cột và khu vực giao nhiều thanh thép, mật độ cốt thép lớn khiến việc duy trì đúng khoảng cách với cốp pha khó hơn. Đây là những vị trí cần kiểm tra kỹ trước khi nghiệm thu.

Nếu công trình có các vùng tường – bê tông cần xử lý lớp trát trên diện rộng, có thể lựa chọn loại lưới mắt cáo công trình phù hợp với cấu tạo thực tế. Việc sử dụng lưới không thay thế yêu cầu kiểm soát lớp bê tông bảo vệ của cốt thép bên trong cấu kiện.

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ và chống thấm có liên quan gì?

Lớp bảo vệ đúng thiết kế là một phần của cấu tạo bê tông cốt thép, nhưng không nên xem đây là lớp chống thấm hoàn chỉnh cho mọi cấu kiện.

Với sân thượng, mái, khu vực ẩm ướt hoặc bề mặt thường xuyên tiếp xúc với nước, công trình có thể cần một hệ chống thấm riêng theo thiết kế. Trước khi thi công, bề mặt bê tông phải đủ điều kiện và các khuyết tật cần được xử lý phù hợp.

Trong một số hệ vật liệu yêu cầu xử lý lớp nền trước, có thể tham khảo chất quét lót bê tông Revinex 5kg Neotex theo đúng phạm vi sử dụng và hệ sản phẩm tương thích.

Nếu hệ chống thấm có yêu cầu gia cường tại góc, vị trí tiếp giáp hoặc khu vực đặc biệt, lưới thủy tinh chống thấm có thể được sử dụng theo cấu tạo của hệ vật liệu. Lưới thủy tinh không phải lớp chống thấm độc lập và cũng không có chức năng thay thế lớp bê tông bảo vệ cốt thép.

Có nên tăng chiều dày bê tông bảo vệ để chống gỉ tốt hơn?

Không nên tự ý tăng chiều dày lớp bê tông bảo vệ với suy nghĩ càng nhiều bê tông phía ngoài thì cốt thép càng được bảo vệ tốt.

Vị trí cốt thép trong tiết diện đã được xác định trong quá trình thiết kế. Nếu tự ý đẩy thanh thép vào sâu để tăng lớp bảo vệ, khoảng cách từ thép đến bề mặt cấu kiện thay đổi và vị trí làm việc của thép cũng thay đổi theo.

Ngược lại, giảm lớp bảo vệ để thuận tiện khi buộc thép hoặc vì cốp pha chật cũng không phù hợp.

Đối với trường hợp lớp bê tông bảo vệ lớn hơn 50 mm, TCVN 5574:2018 còn có yêu cầu cấu tạo riêng trong một số cấu kiện chịu uốn, chịu kéo và chịu nén lệch tâm, ngoại trừ móng.

Do đó, chiều dày bê tông bảo vệ cần đúng theo hồ sơ thiết kế và các yêu cầu tiêu chuẩn áp dụng, không phải càng dày càng tốt.

Cách tạo đúng chiều dày lớp bê tông bảo vệ khi thi công

Trước khi buộc thép, cần kiểm tra bản vẽ kết cấu để xác định chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép tại từng vị trí. Không nên lấy thông số của một cấu kiện để áp dụng cho toàn bộ công trình.

Sau khi dựng thép, cần bố trí con kê tại các vị trí cần thiết để giữ lưới hoặc lồng thép ổn định. Với bản sàn, ngoài chiều cao con kê còn phải chú ý số lượng và cách phân bố điểm kê để hạn chế lưới thép võng.

Đối với dầm và cột, không chỉ kiểm tra đáy mà còn phải quan sát các mặt bên. Lồng thép cần duy trì khoảng cách phù hợp với cốp pha trước khi đóng kín.

Trước thời điểm đổ bê tông nên kiểm tra lại một lần nữa, đặc biệt sau khi đã hoàn thành các công việc điện nước hoặc có nhiều người di chuyển trên hệ thép.

Trong lúc đổ, đường ống bơm, công nhân và hoạt động đầm bê tông không được làm hệ thép dịch chuyển khỏi vị trí đã nghiệm thu. Khi thép thay đổi cao độ thì chiều dày lớp bê tông bảo vệ thực tế cũng thay đổi.

7 lỗi thường gặp khi tạo lớp bê tông bảo vệ cốt thép

1. Mặc định sàn nào cũng có lớp bảo vệ 20 mm

Không phải mọi chiều dày lớp bê tông bảo vệ sàn đều bằng 20 mm. Điều kiện trong nhà, ngoài trời, độ ẩm và yêu cầu thiết kế phải được xem xét trước khi xác định giá trị áp dụng.

2. Chọn con kê theo thói quen

Dùng cùng một kích thước con kê cho sàn, dầm, cột và móng có thể làm sai vị trí cốt thép. Con kê cần được lựa chọn theo lớp bảo vệ tại chính cấu kiện đang thi công.

3. Bố trí con kê quá thưa

Khoảng cách giữa các điểm kê quá lớn có thể làm lưới thép võng. Khi đó chiều dày lớp bảo vệ cốt thép sàn không còn đồng đều dù chiều cao từng viên kê ban đầu là đúng.

4. Chỉ chú ý lớp bảo vệ phía dưới

Với dầm và cột, lồng thép còn có thể lệch sang hai bên. Chỉ kê đáy mà không kiểm tra khoảng cách với thành cốp pha có thể khiến cốt thép nằm sát một mặt của cấu kiện.

5. Dùng gạch vỡ hoặc vật kê không kiểm soát được kích thước

Gạch vỡ, đá vụn và các vật kê tạm có kích thước không đồng đều, khó kiểm soát chính xác cao độ thép và có thể dịch chuyển trong lúc thi công.

6. Nghiệm thu xong nhưng không kiểm tra lại trước khi đổ

Sau khi buộc thép, hoạt động lắp điện nước, đi lại, đóng cốp pha hoặc vận chuyển vật tư có thể làm hệ thép thay đổi vị trí. Vì vậy cần kiểm tra tình trạng thực tế trước khi bê tông được đổ.

7. Cho rằng lớp bê tông bảo vệ càng dày càng tốt

Đây là cách hiểu không chính xác. Tự ý tăng chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép bằng cách đẩy thép sâu vào tiết diện có thể làm vị trí cốt thép khác với thiết kế. Yêu cầu cần đạt là đúng chiều dày, không phải chiều dày lớn nhất có thể.

Kết luận

Chiều dày lớp bê tông bảo vệ không phải một giá trị cố định cho mọi kết cấu. Theo TCVN 5574:2018, đối với cốt thép chịu lực, Bảng 19 đưa ra các mức tối thiểu 20 mm, 25 mm, 30 mm và 40 mm tương ứng với những điều kiện làm việc khác nhau; đồng thời lớp bảo vệ trong mọi trường hợp không nhỏ hơn đường kính thanh và không nhỏ hơn 10 mm.

Khi thi công, chiều dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép và chiều dày lớp bảo vệ cốt thép sàn phải được đối chiếu với bản vẽ kết cấu. Việc sử dụng con kê đúng kích thước, bố trí ổn định và kiểm tra cốt thép trước khi đổ bê tông giúp duy trì vị trí thép theo thiết kế.

Minh Phú Group cung cấp con kê bê tông và vật tư phục vụ thi công công trình. Liên hệ 0931.888.789 – 0931.543.789 – 0971.379.789 để được tư vấn sản phẩm phù hợp.