Các Loại Móng Nhà Phổ Biến Trong Xây Dựng Hiện Nay

 

Các loại móng nhà là yếu tố cần được xác định ngay từ giai đoạn thiết kế kết cấu. Móng nằm phía dưới công trình, có nhiệm vụ tiếp nhận tải trọng từ phần thân và truyền xuống nền đất. Việc lựa chọn đúng loại móng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu lực, độ ổn định và phương án thi công của ngôi nhà.

Vậy có mấy loại móng nhà và mỗi loại phù hợp với trường hợp nào? Trong xây dựng dân dụng, thường gặp 4 nhóm chính gồm móng đơn, móng băng, móng bè và móng cọc. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào số tầng để quyết định loại móng mà còn phải xem xét địa chất, tải trọng, mặt bằng và điều kiện công trình.

Móng nhà là gì?

Móng là bộ phận kết cấu nằm phía dưới công trình, tiếp nhận tải trọng từ cột, tường và các cấu kiện phía trên rồi truyền xuống nền đất hoặc xuống lớp đất có khả năng chịu lực thông qua hệ cọc.

Do nằm dưới mặt đất và phần lớn bị che khuất sau khi hoàn thành, các sai sót ở móng thường khó kiểm tra và sửa chữa hơn những hạng mục hoàn thiện. Vì vậy, trước khi thi công cần có phương án kết cấu phù hợp và tuân thủ bản vẽ thiết kế.

Khi tìm hiểu các loại móng trong xây dựng, cần phân biệt giữa móng và nền đất. Móng là kết cấu của công trình, còn nền là lớp đất hoặc đá phía dưới tiếp nhận tải trọng từ móng.

Có mấy loại móng nhà phổ biến?

Nếu phân loại theo hình thức kết cấu thường gặp trong nhà ở, các loại móng có thể chia thành 4 nhóm chính:

• Móng đơn.
• Móng băng.
• Móng bè.
• Móng cọc.

Mỗi loại có cấu tạo, phạm vi áp dụng và phương pháp thi công khác nhau. Trong cùng một loại móng cũng có thể xuất hiện nhiều phương án cấu tạo tùy hồ sơ thiết kế.

1. Móng đơn

Móng đơn là loại móng được bố trí riêng tại từng vị trí chịu tải, thường nằm dưới cột. Hình dạng móng có thể là vuông, chữ nhật hoặc dạng khác tùy thiết kế.

Đây là một trong các loại móng nhà có cấu tạo tương đối đơn giản. Móng đơn thường được cân nhắc khi tải trọng công trình không quá lớn và nền đất có khả năng chịu tải phù hợp.

Các móng riêng biệt thường được liên kết với nhau bằng hệ giằng móng. Giằng giúp hệ móng làm việc ổn định hơn và hạn chế chuyển vị tương đối giữa các vị trí móng.

Trong quá trình lắp dựng cốt thép móng, con kê bê tông có thể được sử dụng để hỗ trợ giữ cốt thép đúng cao độ và đảm bảo lớp bê tông bảo vệ theo yêu cầu thiết kế.

Móng đơn thường phù hợp khi nào?

Móng đơn có thể được xem xét đối với nhà ở có tải trọng phù hợp, nền đất tương đối tốt và vị trí các cột thuận lợi để bố trí từng móng riêng.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng nhà 1 tầng hoặc 2 tầng mặc định sử dụng móng đơn. Nếu nền đất yếu hoặc điều kiện công trình không phù hợp, kỹ sư có thể lựa chọn phương án móng khác.

2. Móng băng

Móng băng có dạng dải dài, thường chạy dưới hàng cột hoặc tường chịu lực. So với móng đơn nằm riêng tại từng vị trí, móng băng tạo thành các dải liên tục giúp phân bố tải trọng trên phạm vi lớn hơn.

Tùy mặt bằng công trình, có thể bố trí móng băng theo một phương hoặc theo hai phương giao nhau. Phần móng thường bao gồm bản móng, dầm móng và hệ cốt thép được bố trí theo tính toán kết cấu.

Móng băng xuất hiện khá phổ biến trong nhà phố và nhà ở dân dụng. Tuy nhiên, khả năng sử dụng vẫn phụ thuộc vào nền đất, tải trọng và đặc điểm của từng công trình.

Ưu và nhược điểm của móng băng

Ưu điểm của móng băng là tạo được hệ liên kết tương đối liên tục dưới công trình và phù hợp với nhiều mặt bằng nhà ở. Việc thi công cũng khá quen thuộc với các đội xây dựng dân dụng.

Đổi lại, khối lượng đào đất, bê tông và cốt thép có thể lớn hơn móng đơn. Nếu nền đất yếu ở chiều sâu đáng kể thì móng băng chưa chắc là phương án phù hợp.

3. Móng bè

Móng bè là dạng móng có diện tích lớn, thường trải rộng dưới phần lớn hoặc toàn bộ diện tích công trình. Thay vì truyền tải qua từng móng nhỏ hoặc từng dải móng riêng biệt, móng bè phân bố tải trọng trên một diện tích nền lớn.

Cấu tạo móng bè có thể bao gồm bản móng kết hợp với dầm hoặc các cấu tạo tăng cứng khác. Chiều dày bản, hệ cốt thép và cấu tạo dầm phải được tính toán dựa trên tải trọng và điều kiện nền.

Móng bè có thể được xem xét trong những trường hợp cần phân bố tải trọng trên diện rộng hoặc khi các móng riêng lẻ có nguy cơ nằm quá gần nhau.

Đối với công trình có tầng hầm hoặc phần móng thường xuyên chịu ảnh hưởng của nước ngầm, phương án kết cấu cần được phối hợp với giải pháp chống thấm. Tùy thiết kế, các loại màng chống thấm có thể được lựa chọn cho những vị trí phù hợp.

4. Móng cọc

Móng cọc là phương án sử dụng các cọc để truyền tải trọng từ công trình xuống những lớp đất có khả năng chịu lực phù hợp ở phía sâu hơn. Phía trên hệ cọc thường có đài cọc để liên kết các đầu cọc với cột và kết cấu phía trên.

Đây là một trong các loại móng trong xây dựng thường được cân nhắc khi lớp đất phía trên không đáp ứng yêu cầu chịu tải của công trình hoặc khi tải trọng lớn.

Tùy công trình có thể sử dụng cọc bê tông cốt thép, cọc khoan nhồi hoặc những giải pháp cọc khác. Phương pháp ép, đóng hoặc thi công cọc phải phù hợp với điều kiện địa chất và môi trường xung quanh.

Móng cọc có phải luôn tốt hơn móng nông?

Không. Móng cọc không mặc định tốt hơn móng đơn, móng băng hay móng bè. Mỗi phương án giải quyết một điều kiện nền móng khác nhau.

Nếu nền đất tốt và tải trọng phù hợp, việc sử dụng móng nông có thể đáp ứng yêu cầu mà không cần chuyển sang móng cọc. Ngược lại, với nền đất yếu hoặc công trình có tải trọng lớn, kỹ sư có thể tính toán phương án cọc phù hợp.

So sánh các loại móng nhà

Để dễ hình dung sự khác nhau giữa các loại móng nhà, có thể tham khảo bảng tổng quát dưới đây:

Bảng trên chỉ giúp phân biệt về nguyên lý. Việc quyết định loại móng cho một căn nhà cụ thể vẫn cần dựa vào khảo sát và tính toán kết cấu.

Các bộ phận thường gặp trong hệ móng

Ngoài phần móng chính, một hệ móng còn có thể bao gồm cột, đài móng, giằng móng, bê tông lót và hệ cốt thép. Với móng cọc còn có cọc và đài cọc; với móng băng hoặc móng bè sẽ có cấu tạo bản và dầm tùy thiết kế.

Trong đó, giằng móng thường được bố trí để liên kết các móng hoặc đài móng. Thép dọc, thép đai và các chi tiết neo phải được gia công theo đúng bản vẽ, đồng thời đảm bảo lớp bê tông bảo vệ trước khi đổ bê tông.

Với các mạch ngừng nằm tại phần kết cấu có yêu cầu chống thấm, băng cản nước có thể được bố trí theo phương án thiết kế để hỗ trợ kiểm soát đường nước qua vị trí mạch ngừng.

Nên chọn loại móng nào cho nhà ở?

Không có câu trả lời kiểu “nhà 2 tầng dùng móng băng, nhà 3 tầng dùng móng cọc” có thể áp dụng cho tất cả công trình. Số tầng chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tải trọng.

Khi lựa chọn giữa các loại móng, kỹ sư cần xem xét đặc điểm địa chất, tải trọng công trình, mặt bằng, khoảng cách cột, công trình liền kề và điều kiện thi công.

Điều kiện nền đất

Nền đất ảnh hưởng rất lớn đến phương án móng. Nếu lớp đất gần mặt đất có khả năng chịu tải phù hợp, móng nông như móng đơn hoặc móng băng có thể được xem xét. Nếu lớp đất yếu dày và lớp chịu lực nằm sâu hơn, phương án cọc có thể cần được nghiên cứu.

Quy mô và tải trọng công trình

Nhà càng lớn, số tầng nhiều hoặc sử dụng kết cấu nặng thì tải trọng truyền xuống móng càng đáng chú ý. Tuy nhiên, không thể dựa riêng vào số tầng để chọn móng mà phải tính tải trọng thực tế.

Công trình xung quanh

Với nhà phố nằm sát các công trình hiện hữu, phương pháp đào móng hoặc thi công cọc cũng cần tính đến ảnh hưởng đối với nhà bên cạnh. Rung động, đào sâu và biến dạng đất đều là những vấn đề cần được kiểm soát.

Chống thấm phần móng cần lưu ý gì?

Không phải mọi loại móng nhà đều cần sử dụng cùng một giải pháp chống thấm. Yêu cầu này phụ thuộc vào cấu tạo phần ngầm, tầng hầm, mực nước và môi trường tiếp xúc thực tế.

Tại các mạch ngừng bê tông có yêu cầu ngăn nước, ngoài băng cản nước, một số thiết kế có thể sử dụng thanh trương nở chống thấm. Vật liệu cần được bố trí và cố định đúng vị trí trước khi thực hiện đợt đổ bê tông tiếp theo.

Đối với tầng hầm, hố thang máy hoặc những kết cấu ngầm có yêu cầu chống thấm cao, phương án nên được xác định từ giai đoạn thiết kế thay vì chờ đến khi xuất hiện thấm mới xử lý.

Những sai lầm thường gặp khi lựa chọn và thi công móng

Một sai lầm phổ biến là thấy nhà hàng xóm sử dụng loại móng nào thì áp dụng tương tự cho nhà mình. Hai khu đất nằm gần nhau vẫn có thể khác về tải trọng công trình, cấu tạo và điều kiện nền.

Một lỗi khác là tự thay đổi kích thước móng, giảm thép hoặc đổi phương án cọc để tiết kiệm chi phí. Ngược lại, tăng kích thước hoặc tăng thép tùy ý cũng không đồng nghĩa công trình sẽ tốt hơn.

Trong quá trình thi công, cần đặc biệt chú ý vị trí cốt thép, lớp bê tông bảo vệ, cao độ móng, liên kết giữa móng – giằng – cột và các chi tiết chống thấm. Những phần này nên được kiểm tra trước khi đổ bê tông vì sau đó rất khó quan sát trực tiếp.

Kết luận

Vậy có mấy loại móng nhà? Trong xây dựng nhà ở, 4 loại thường gặp nhất là móng đơn, móng băng, móng bè và móng cọc. Móng đơn phù hợp với một số công trình có nền và tải trọng thuận lợi; móng băng phân bố tải theo dải; móng bè phân bố trên diện tích lớn; còn móng cọc truyền tải xuống các lớp đất sâu hơn.

Việc lựa chọn giữa các loại móng nhà không nên chỉ dựa vào số tầng hoặc kinh nghiệm của công trình bên cạnh. Phương án cuối cùng cần căn cứ vào điều kiện nền đất, tải trọng, thiết kế kết cấu và điều kiện thi công thực tế.

Minh Phú Group – Vật tư phục vụ thi công móng và kết cấu

Thi công móng không chỉ cần thép và bê tông mà còn sử dụng nhiều vật tư phụ trợ cho cốt thép, mạch ngừng và chống thấm. Minh Phú Group cung cấp các nhóm vật tư như con kê bê tông, băng cản nước, thanh trương nở và vật liệu chống thấm phục vụ nhiều hạng mục xây dựng.

Khách hàng và nhà thầu cần lựa chọn vật tư cho phần móng có thể liên hệ Minh Phú Group để được tư vấn sản phẩm và quy cách phù hợp với từng hạng mục.

Hotline: 0931.888.789 – 0931.543.789 – 0971.379.789